Georgia is just gorgeous!

Dawno już nie pisałam nic o Gruzji, a przecież uwielbiam ten kraj, a dysk komputera pęka w szwach od ilości zdjęć i wspomnień stamtąd. Czas więc na przypomnienie paru rzeczy, miejsc i historii...

Kuchnię gruzińską pokochałam całym sercem. Dałabym się teraz pokroić za miseczkę lobio lub adżapsandali....Albo za kawałek soczystego arbuza.... Więcej o kuchni gruzińskiej pisałam tutaj .

  

 

Krowy, wszędzie krowy. Bo Gruzja to drugie Indie, tylko, że my te krowy jemy (tata mojej szefowej). Nic dodać, nic ująć :)

Sighnaghi (więcej o tym miasteczku tutaj)

górzysta Adżaria  

Religia 

To bardzo ważny temat  dla większości Gruzinów. Warto pamiętać, że wybierając się do cerkwi, należy mieć dłuższe spodnie lub spodnicę, a kobiety na głowę powinny założyć chustkę (w niektórych cerkwiach można je wypożyczyć).  Na zdjęciach - święto parafialne w Zugdidi.

Zdarzyło mi się czasem widzieć w sklepach polskie produkty.

 Czekająca na zakupowiczów czurczchela, czyli ,,baton" z orzechami w środku, oblany syropem winogronowym. Przepyszna sprawa!

Wardzia - skalne miasto. I pomyśleć, że mogło pomieścić nawet 60 tys. osób! 

Borjomi  

Miasteczko to słynie ze źródeł leczniczych wód mineralnych, stąd też liczne sanatoria i uzdrowiska. Woda Borjomi szczególnie polecana jest na choroby przewodu pokarmowego. Fantastyczną sprawą w Borjomi jest basen z gorącą wodą, w którym, za symboliczną opłatą, można się pluskać 24h na dobę. 

 A wokół miasta rozciąga się piękny Park Narodowy. Do wyboru jest kilka tras, o różnej długości i stopniu trudności. Widoki - bezcenne!

 

I jeszcze jedno skalne miasto - Upliscyche koło Gori

  

Nie mogło zabraknąć i Morza Czarnego, oto plaża w Ureki, słynąca z bogatego w magnetyt, leczniczego, czarnego piasku. Warto pamiętać, że 3/4 plaż w Gruzji jest bardzo kamienistych. Ureki to nieliczny wyjątek. 

I romantyczny akcent na koniec:) Nasi tu byli! (Tbilisi) 

Ps: Osoby zainteresowane Gruzją, zapewne słyszały już tę smutną historię książki Georgialiki. Książka pakosińsko-gruzińska ,,autorstwa" Katarzyna Pakosińskiej. Jak się okazuje, autorką tesktów nazwać Jej nie można... Więcej informacji o tym gigantycznym plagiacie i nieudolnych próbach reakcji wydawnictwa Pascal na ten skandal tutaj

Svani

,,Kiedy nastawała ciemność w wąwozie Mulakhi, biały anioł schodził z gór Tetnuldi do wieży rodziny Jachvliani. Mieszkańcy wieży zaczynali się modlić. Anioł chronił ich dopóki nie zabili człowieka z innego ludu. Od tej pory nigdy więcej nie widziano białego anioła.”

Tymi slowami rozpoczyna się film ,,Svani", pięknie przedstawiona opowieść o sile tradycji, honorze, prawdziwej miłości i wielkiej nienawiści osadzona w gruzińskim regionie Swanetii.

 (http://pl.123rf.com/photo_7883362_famouse-miejsce-na-kaukazie--ga-rny-swanetia-z-pia--knym-widokiem-na-lodowiec-adishi.html)

 (http://www.jasawa.pl/podroze/gruzja/7mestia/swanetia/swanetia11.html)

Swanetia jest uznawana za najbardziej tajemniczy region Gruzji. Położona na styku Gruzji, Rosji i Abchazji, otoczona trudymi do przejścia górami, zawsze była oddzielona od reszty kraju i do tego osnuta mrocznymi historiami. Swanetia słynie z kamiennych wież, które posiadała każda rodzina. Wieże te miały dwa glówne przeznaczenia - po pierwsze służyły na schronienie zimą, gdy wszystko przykrywał śnieg, a po drugie do obrony przed nieprzyjaciółmi (którymi często byli sąsiedzi). Do dziś panuje w Gruzji przekonanie, że Swanowie (mieszkańcy tego regionu) stanowią bardzo specyficzną grupą etniczną. Bardzo zamkniętą, dumną i przywiązaną do tradycji. Przez wiele lat przestrzegali tylko ustanowionych przez siebie samych praw (w tym słynne prawo wendety), a oficjalne zakazy i nakazy państwowe nie miały dla nich wartości. Obecnie sytuacja wyglada inaczej, rząd i policja (podobno) ,,zrobili porządek" z tą samowolką prawną i prawem oko za oko. 

 Dziś, jako że Swanetia jest już łatwo osiągalna (w Mestii jest nawet małe lotnisko), przeżywa napływ podróżników i turystów. Utraciła tę swoją niedostępność i ,,dzikość''. Większość rdzennych mieszkańców wyjechała, bo warunki życia są tu bardzo trudne: brak pracy, ponad 120 kilometrów górską drogą do najblizszego miasta, wszystko drogie (koszta transportu), sroga zima... Ci, którzy zostali w większośći żyją z turystyki. 

Jak wyglądało życie w Swanetii? O co tak naprawdę chodzi z wendetą? 

Na te pytania odpowiada piękny film ,,Svani" z 2007 roku w reżyserii braci Jachvliani pochądzących ze Swanetii. Jest to niezwykła opowieść o rodzie Jachvliani (tak, jest oparty na prawdziwej historii rodziny twórców). Bardzo gorąco polecam ten film! Przede wszystkim miłośnikom Kaukazu, bo można nacieszyć oczy krajobrazami, uszy piękną muzyką, a i dowiedzieć się wielu ciekawych rzeczy (np. czemu mężczyźni w Swanetii noszą takie specyficzne czapki?). Ale oczywiście nie tylko im, ale wszystkim, którzy mają ochotę oderwać się na jakiś czas od rzeczywistości. 

Film można obejrzeć na youtube (z napisami po angelsku).

 

(http://www.youtube.com/watch?v=uSBEeM6D1ME)

  

Tu wszyscy umieją tańczyć!

Rachuli, osuri, kartuli, khorumi, acharuli.... Nie ma chyba Gruzina któremu te nazwy nic by nie mówiły, a co więcej, który nie umiałby zatańczyć choć paru kroków tych tańców. Tak, bo to nazwy tradycyjnych gruzińskich tańców. 

Gruzini są niezwkle muzykalnym narodem: pięknie śpiewają, grają na różnych instrumentach (mnóstwo osób ma w domach pianino), no i tańczą. I to wszyscy ja jeden mąż, kogo by nie spotkać! Na rodzinnych uroczystowściach do tradycyjnej muzyki wywijają wszyscy, i kilkulenie dzieci i ich pradziadkowie. Widać, że są dumni ze swoich ludowych tańców, szczególnie tych pochądzących z ich regionu. A każdy region ma swoje tradycyjne tańce i tak np. Khorumi i Acharuli pochodzą z Adżary, rachuli z Rachy, Partsa z Gurii etc. 

(http://www.tlg.gov.ge/content.php?id=142&lang=eng)

(http://www.nowpublic.com/culture/georgian-dance-theatre-legacy-3)

(http://www.miejskalornetka.pl/wydarzenie/georgian-dance-show/4390)

(http://georgiaabout.com/2012/09/03/about-culture-georgian-dance-part-1/)

Najsłynniejszym chyba tańcem jest kartuli, uznawany za niezwykle trudny. Jest to bardzo romantyczny taniec, bardzo często wykonywany przez nowożeńców na weselu jako ich pierwszy taniec. Kobieta,  wygląda jakby płynęła, a mężczyzna nie odrywa od niej wzorku. Warto zwrócić uwagę na to, że nigdy jej nie dotyka, co wskazuje na jego szacunek wobec partnerki. 

(http://www.youtube.com/watch?v=ZFhwV_jrsbo) 

Kompletnie inny charakter ma khorumi , tańczony wyłącznie przez mężczyzn. Pokazuje ich siłę, męstwo, odwagę w walce.

(http://www.youtube.com/watch?v=2VEi53k-)

Inne ciekawym tańcem jest khevsuruli. Zaczyna się romantycznie i wesoło, ale dość szybko zmienia się jego charkater i znów pojawia się walka. 

(http://www.youtube.com/watch?v=yj4216rcso0)

W innym tańcu, khanjluri, pojawiają się ,,solówki". Każdy z tancerzy (znów tańczą tylko mężczyźni ubrani w charakterystyczny strój i dużą perukę) przez chwilę ma okazję zaprezentować swoje umiejętności, a oczy publiczności skierowane są tylko na niego. Cechą charakterystyczną tego tańca jest duża szybkość ruchów tancerzy i ich imponujące podskoki i obroty. 

(http://www.youtube.com/watch?v=6QFN_ayCeeg)

Tańcem przeznaczonym wyłącznie dla kobiet jest samaia. Jest to taniec ku czci uwielbianej przez Gruzinów królowej Tamar. Piękny, pełen delikatności i gracji, wykonywany przez trzy kobiety w przepięknych sukniach i ze świecami trzymanymi w rękach. 

(http://www.youtube.com/watch?v=k76hVSRVQNo)

Tak pisałam wyżej, młodzi ludzie też lubią folk i są dumni ze swoich tradycji. O tym świadczy m.in fakt, że bardzo dużo dzieci i młodzieży uczęszcza na lekcje tańca. I to nie tylko w miastach! Na większości wsi są domy kultury, przy których działają zespoły taneczne. Zresztą gruziński folk jest cały czas żywy i stanowi źródło inspiracji dla młodych twórców. O tym świadczy ten filmik, zainspirowany tradycyjnym tańcem rachuli.

Myślę, że niestety przy Gruzinach wypadamy słabo... Poloneza ze studniówki może się trochę kojarzy, ale kto tak z marszu potrafi zatańczyć oberka, kujawiaka albo mazura? 

Sighnaghi – city of love i arbuzowe szaleństwo

Będąc w najbardziej popularnym turystycznie mieście Kachetii zwanym miastem miłości (nie do końca wiadomo czemu, ironicznie mówi się o romantycznej przygodzie prezydenta Saakaszwilego), Sighnaghi, trafiłam na festiwal arbuzów. Impreza ewidentnie przygotowana dla turystów, których tu w lipcowe niedziele nie brakuje. Miejscowa ludność stanowiła może 1/5 ludzi obecnych na głównym placu miasta. Sztucznej atmosfery dodawała jeszcze rycząca z głośników Rihanna. 

Były pokazy rzeźby w arbuzach, można było sobie zrobić zdjęcie ze stosem arbuzów, spróbować owoców lub soku z nich, kupić odpustowe pamiątki. 

Jako, że impreza średnio przypadła mi do gustu, poszłam na spacer po mieście i rzeczą, która rzuciła mi się w oczy były samochody. Jak się domyślam, należą do miejscowych, bo zdecydowanie odróżniają się od taksówek i samochodów wynajmowanych przez turystów. Zdecydowanie dotknięte zębem czasu królują łady, choć zdarzają się też inne marki.

 Obiektywnie trzeba przyznać, że Sighnaghi jest ładnym miastem odrestaurowanym w stylu śródziemnomorskim. W 2007 roku państwo zainwestowało grube pieniądze w jego przebudowę i zamianę w jedną z głównych atrakcji turystycznych Gruzji. I wydaje się, że się udało. Nawet marszrutki na dworcu w Tbilisi mają za szybą napisane ,,Sighnaghi’’ w alfabacie łacińskim, to o czymś świadczy :D 

Widać, że miasto turystyką stoi. Na ulicach rzadko można spotkać kogoś z lokalnych mieszkańców, wszędzie dokoła turyści. Dużo hoteli, kwater do wynajęcia, restauracji.

Główną atrakcją turystyczną miasta są pochodzące z 18 wieku mury obronne wraz z kilkoma wieżami, z których przy ładnej pogodzie rozpościera się piękny widok na okolicę. 

Moje wrażenia? Hmmm…. Po dwumiesięcznym pobycie w Gruzji stwierdzam, że Sighnaghi jest za ładnym i za sztucznym miastem. Absolutnie nie czułam się tam jak w Gruzji, aczkolwiek wpaść na chwilę nie zaszkodzi.

Khachapuri, badrijani i spółka, czyli kilka słów o gruzińskiej kuchni

Piszę poniższy tekst z perspektywy wegetarianki. Jak to jest być niemięsożercą w Gruzji? Zdecydowanie łatwo i przyjemnie! :D Mimo tego, że Gruzja słynie z khinkali (są to sakiewki wypełnione mięsem i rosołem) i innych mięsnych dań takich jak satsivi (indyk z orzechami) czy msvadi (szaszłyki), wegetarianie na pewno nie będą się czuli pokrzywdzeni i rozczarowani. Sprzyjający klimat sprawia, że z Gruzji uprawia się liczne gatunki warzyw i owoców, które są pyszne, świeże, tanie i łatwodostępne na bazarach czy w sklepikach. Ponadto duża część Gruzinów często pości z powodów religijnych (nie jedzą wtedy żadnych produktów pochodzenia zwierzęcego, a więc nabiału, miodu etc.), tak więc niejedzenie mięsa nikogo nie dziwi i nie jest problemem. Nawet na wsi – osobiście sprawdzone :)

Gruzini lubią łatwe i lekkostrawne w przygotowaniu potrawy, na stole zazwyczaj królują duszone lub gotowane warzywa jedzone ziemniakami lub chlebem. Lub też (co na początku mnie dziwiło, a teraz sama nieświadomie to robię) – z ziemniakami i z chlebem. Ostatnio złapałam się na przegryzaniu frytek chlebem :D Tak więc warzywa je się z chlebem, zupę je się z chlebem, ziemniaki też zagryza się chlebem. I chlebem czyści się też talerz po skończonym posiłku. Gruziński chleb zasadniczo występuje w dwóch wariantach: pierwszy przypomina dużą polką bułkę, a drugi ma specyficzny wydłużony na końcach kształt i jest lekko ,,ciągnący się”. Z tego co wiem i widziałam (a raczej nie widziałam) razowego pieczywa nie ma.

Moim osobistym warzywnym numerem jeden jest lobio, pikantna potrawka z fasoli z dodatkiem różnych warzyw, w zależności od regionu i upodobań. Lobio je się z chlebem lub z (szczególnie w regionie Samegrelo) z mamlygą (kaszą kukurudziną).

Gruzja słynie z bakłażanów przyrządzanych na różne sposoby, np. nadziewanych orzechami lub podanych jako warzywny gulasz. Widoczna na zdjęciu potrawa składa się z bakłażanów, ziemniaków, pomidorów, cebuli, marchewki i ostrej zielonej papryczki.

Najsłynniejsza gruzińska sałatka składa się z pomidorów, ogórków, cebuli i ostrej papryki. Zazwyczaj jest obficie posypana natką pietruszki i doprawiona octem winnym. Choć nigdy nie lubiłam połączenia ogórek-pomidor, teraz jem tak z chęcią.

Gruzini jedzą bardzo dużo przetworów mlecznych, szczególnie serów i matzoni, jogurto-kefiru. Ser wkłada się też do środka gorącej mamalygi, w której się topi..

 

Ser jest też głównym składnikiem khachapuri, drożdżowego placka, popularnej przegryzki.

Placki występują też w innych wariantach, z innym nadzieniem. Moim ulubionym jest z ziemniakami i natką pietruszki i z fasolą. Takie placki często je się w południe, jako obiad. Śniadania i kolacje są zdecydowanie ważniejsze niż obiad, zawierają ciepłe dania w przeciwieństwie do posiłku w południe, który je się zazwyczaj w pracy.

Zdecydowanie Gruzja jest rajem dla wielbicieli owoców. Teraz, gdy sezon letni jest w pełni, bazarowe stoiska uginają się pod ciężarem niezliczonych gatunków owoców. Królują gigantyczne arbuzy, niewyobrażalnie aromatyczne, soczyste i słodkie. Obok leżą najpyszniejsze jakie w życiu jadłam melony i kilkanaście rodzajów brzoskwiń, nektarynek i moreli. W lasach dojrzewają jeżyny, które wkrótce zostaną przerobione na likiery i nalewki. Pani w marszrutce wyciąga z torby kilka gigantycznych  jabłek i daje mi w prezencie, mówiąc, że z własnego ogrodu. Właśnie zaczyna się sezon na słodkie figi. Niebo w gębie! :)